Akıl Oyunları

İnsan beynindeki bilgilerin uzun süre unutulmaması ve analitik düşünme yeteneğinin gelişmesi, güçlü bir hafıza yeteneğinin olmasına bağlıdır.

Hafıza gelişimi için yapılan egzersizler, ileriki yıllarda akademik başarısı ve sebep sonuç ilişki analizini doğru yapabilmesinde çok önemli katkı sağlayacaktır.

Bunun içinde en güzel araçlar oyunlardır. Çocuğun yaş grubuna ve geliştirilmek istenen yeteneğine göre bilinçli bir şekilde oyun seçimi yapılmalı. Okul öncesi olarak nitelendirilen 0-6 yaşdan itibaren, yaş grubuna uygun olacak oyunlardan başlayarak, devam eden süreçte yaşına ve geliştirmek istediğiniz alana göre zeka/akıl oyunları seçerek çocuğunuzun gelişimine katkı sağlayabilirsiniz.

Çocuklar, yapılması gereken bir egzersize ödev veya iş gözüyle baktıklarında faaliyetin eğlenceli olması bile bazen yeterli olmayabiliyor. Zeka gelişimini desteklemek için oyun yöntemini seçmek çocuğun ilgi istek düzeyini artırmak adına önemlidir.

Okul öncesi çocuklar için daha çok görsel hafızayı güçlendiren akıl oyunları tercih edilir. Denge, şekil üretme, kule ve bardak oyunları, okul öncesi akıl oyunları arasında yer alır.

Zeka veya akıl oyunu olarak anılan oyunlar, çocukluk çağından itibaren  kişinin düşünce gücünü geliştirerek bünyesinde bulunan mental yetenekleri keşfetmesini sağladığı için her yaş grubuna tavsiye edilir. Oyunlaştırma, sadece çocuklar için de değil, yetişkinler için sunulan iş yaklaşım strateji olarak gündemimizde yer almakta.

 Zeka/ Akıl oyunlarının başlıca katkıları;

  • Plan yapma yeteneğini güçlendirerek hayal gücünü geliştirir.
  • Hamle eğitimi sayesinde kişinin kendisine olan güvenini artırır.
  • Dikkatin tek bir noktada toplanmasını sağlayarak çok yönlü düşünme gücü gibi becerileri güçlendirir.
  • Konsantrasyon yönetimi kurarak bir konuya odaklanma becerisi kazandırmayı amaçlar.
  • Kişiyi ezbercilikten uzaklaştırarak yaratıcılık ve yeni çözüm yolları bulmaya yönlendirir.
  • Çocuklarda kurallara uyma bilincinin kazanılmasına katkı sağlar.
  • Eğlenceli, kaliteli ve keyifli geçirilmesine yardımcı olur.

Bilimsel araştırmalar;  oyun ile öğrenmenin hem organik, hem de en etkili yöntem olduğunu gösteriyor. Çocuk gelişim uzmanları da, oyun oynamanın çocuklarda zeka gelişimi için çok önemli olduğundan sıklıkla bahsetmektedir. Zeka geliştirici oyunlar ile çocukların zihinsel gelişim süreçlerini desteklemek ne derece faydalı olur sorusu artık sorulmuyordur :)

Oyunlaştırılmış zeka soruları da bir tür zeka geliştirici oyun grubu olarak değerlendirilmektedir. Eğitim kurumlarında da işlenen dersler, bir miktar oyunlaştırma ile revize edilmeye başlandı.

Zeka oyun örneği olarak bahsedeceğimiz oyunların bir çoğunu duymuş olmalısınız ya da internette arama yaptığınızda bir çok oyuna ulaşabilirsiniz.  Burada işaret etmek istediğim , bu hazır satın alınabilecek oyunların dışında, bilişsel gelişim oyunları olarak, kurallarını kendinizin koyduğu zeka geliştirici oyunlar da mevcut. Örneğin, çocuğunuzdan bir nesneyi tarif etmesini isteyebilirsiniz. İsimleri ters telaffuz ettirebilirsiniz (Muzaffer > reffazum). 2’şer 2’şer 20'ye kadar sayıp sonrasında 20’den geriye doğru saymasını isteyebilirsiniz. Yaş büyüdükçe 3 erl, sayma veya 100 den geriye doğru 3 erli azaltma yapmasını isteyebilirsiniz. Kelimenin son harfinden yeni kelime türetme oyunu oynayabilirsiniz. Kendiniz eşl, kartlar hazırlayarak çocuğun yaşına uygun olarak 10 çift hafıza kartından başlayıp 50 çift hafıza kartına kadar kendinizin karton veya A4 kağıttan kare kesip bir yüzüne çizeceğiniz sembol veye resim ile zeka oyunu yaparken eğlenceli vakit geçirme şansı da yakalarsınız J

Soru-Cevap/Bilmece sınıfında sayabileceğimiz, Zeka geliştirici matematik oyunları oynamak da zeka geliştirici oyunlar adına etkili bir yöntem olabilir. Örnek: Beş tane misketim var, 2 tanesini sana verirsem kaç misketim kalır? Bakkaldan 20 tane şeker aldım. 3’ünü ben yedim, 5 tane sana, 5 tane de kardeşine verdim. Geriye kaç şekerim kaldı. 20-3-5-5=7 gibi. Tabi bu işlem yapılırken parmaklarını kullanmamasını rica ederseniz zeka gelişimi açısından daha sağlıklı olur.

Zeka gelişimine destek olan oyunları çok fazla planlı ve kurallı şekilde sunmamalıyız. Çocuğunuz, serbest zamanlarında dilediği oyunu dilediğince oynasın diyerek kategori bazlı yaygın zeka oyunlarına bir göz atalım.

  • Strateji Geliştirmeye dayanan Oyunlar: Quoridor, Mangala, Satranç, Abalone, Gyge, 9 taş, Dama, Solo test, Hedef5, Othello (Riversi)
  • Akıl Yürütme, Mantıksal çıkarım, problem Çözme oyunları: Kakuzu, Chocolate fix, Hoppers, Tipover, Tilt, Titanic
  • Görsel Uzamsal Zeka Oyunları: Katamino, Equlibrio/Architecto, Road Block, Camuflage, Hide&Seek (Pirates, Safari), Go & Getter(Cat&Mouse), Castle Logix, Camelot, Bricks, Night&Day
  • Yaratılıcık geliştiren Oyunlar: Kapla, Lego
  • Dikkat, Konsantrasyon, Hafıza geliştiren Oyunlar: Zingo, Ramses,Hafıza Kartları, Jenga, Amiral Battı, Bil Bakalım
  • Sözcül, dil gelişimi oyunları: Dixit, Tabuu, Boggle

Oyunlardan bazılarını  biraz daha detaylandıralım ;

Yap-Boz Oyunu
Çocuğun hayal gücünü; örnek görsele bakarak maketini yapmaya çalışması ise analitik düşünme becerisini geliştirir. Hatalı inşaya neden olan parçalar tespit edilip, doğru gözlem ve deneyim ile doğru parçaların yerlerine oturtulması yapboz oyununu zeka ve beceri oyunları arasında vazgeçilmez kılmıştır. Bildiğiniz gibi farklı boyut ve özelliklerdeki parçalardan bütüne varmaya çalışmak için analitik düşünmek gerekir.

Hafıza Kartı ( memory card):
Kartlarla oynadığınız bu oyunda amacınız görsel belleği, kısa ve  uzun süreli belleği geliştirmek
Aynı resmin bulunduğu 2 kartı aynı oyun sırasında  açabilmek.tüm kartları ters çevirerek zemine yerleştiriyorsunuz. Sırası gelen oyuncu istediği yerden 2 kartı ters çevirir. Kartlar aynı ise 2 kartı yanına alır ve 2 kart daha açma hakkı kazanır. Eğer kartlar eşleşmemiş durumdaysa kartlar kapatılır ve sıra saat yönündeki oyuncuya geçer, sırası gelen oyuncu 2 kart açar. Oyun bu şekilde sürüp gider.

Bil Bakalım Kim Oyunu:
Mantık ve hafıza gelişimi açısından oldukça etkili ve çocukların eğlenerek oynadığı bir oyundur. Çocuğunuz kardeşi veya arkadaşı olmayabilir. Bu oyun anne babaların da kolaylıkla eşlik edebileceği çocuk zeka gelişim oyunları arasındadır.

Jenga Oyunu:
Bazı oyunlar bazen yetişkinler için de oldukça eğlenceli olabiliyor. Bu oyunlardan biri de Jenga. 54 adet dikdörtgen prizmanın üst üste dizilmesiyle başlayan oyunda tek tek çekilen prizmalar kuleyi yıkmadan en tepeye yerleştiriliyor. Zeka ve beceri oyunları arasında stratejik düşünmeyi gerektiren bir oyun. Bununla birlikte fiziksel beceri ve dikkat gerektirdiği de kesin. Çocukların bu tip oyunları tercih etmesi bol bol beyin jimnastiği yapmalarını sağlıyor.

Amiral Battı Oyunu:
10x10 kareden oluşan ve rakibin gemilerini batırmaya yönelik bir oyundur. Bu oyun, strateji ile birlikte tahmin yeteneği ve sayısal zeka da gerektiriyor. Kağıt üzerinde zeka geliştirici matematik oyunları arasında en eğlenceli oyunlardan biri olarak efsaneleşmiştir.

Solo Test:
Zeka geliştirici oyunlar arasında efsaneleşen bir oyundur. Stand üzerine dizilen 32 piyon ile oynanır. Merkezdeki delik boş bırakılır ve bu sayede oyun başlar. Bir piyon bulunduğu konumdan diğer bir piyonun üstünden atlamak şartıyla ileri-geri, sağa-sola hareket eder. Üzerinden atlanılan piyon ise oyundan atılır. Son piyon oyundan atılana kadar devam edilmesi gerekir ancak geriye tek bir piyon kalacak şekilde oyunu oynamak pek de kolay değildir. Birkaç adım sonrasını hesaplamayı gerektirdiği için zeka geliştiren oyunlar arasında vazgeçilmezlerden biri olmuştur. Tıpkı bir strateji oyunu olan satranç gibi.

Satranç:
Strateji oyunu deyince akla gelen, en eski oyunlardan biridir satranç. İki kişiyle oynanır. Artık internet üzerinden aktif online oyun oynanabilecek lichess türü siteler üzerinden müsabakalara da katılabilirsiniz. Satranç oyunu, planlı hareket etmenin önemini ve gerekliliğini kavratır. Süratli, doğru ve çabuk düşünebilmeye yardımcı olur, olaylara doğru yorumlarla yaklaşabilme yeteneklerini geliştirir.

Mangala:
Osmanlı kültüründe yaygın olarak oynanan bir Türk strateji oyunudur.
Mangala, iki kişilik bir oyundur.
48 taş ile oynanır.
Oyun tahtası üzerinde karşılıklı 6’şar adet olmak üzere 12 küçük kuyu ve her oyuncunun taşlarını toplayacağı birer büyük hazine bulunmaktadır

Mangala oyununun çocukların analitik düşünce yeteneğini geliştirmek, hafızalarını güçlendirmek, geleceği planlamak, esneklik, hızlı karar verme gücünü arttırma ve mücadele azmini geliştirme gibi faydaları bulunmaktadır.

Puzzle ( Yap Boz):
Zeka geliştiren oyunlar arasında hatırı sayılır öneme sahip bir diğer oyun da puzzle'dır. Bir tablonun parçalara ayrılıp birleştirilmesini öngörür. 20-30-50-100 ve daha fazla parçacıktan oluşan puzzle'lar mevcuttur. Okul öncesi oyunları gibi çocuğunuzun yaşına, zeka potansiyeline uygun büyüklükte olanlarını kolaylıkla bulabilirsiniz.

BOM Oyunu:
Zeka çok yönlü bir kavramdır. Zeka geliştiren oyunlar oynanırken her oyunun farklı zihinsel gelişim kalemi olduğunu unutmamalısınız. Yine dikkat ve konsantrasyon gerektiren bir oyundan bahsedecek olursak: Bom oyunu 2-3-4-5 hatta daha fazla kişiyle oynanabilir. Zeka geliştirici oyunlar arasında en basit kurallara sahip oyunlardan biridir. Oyuncular bir çember oluşturur ve 1, 2, 3, 4, BOM şeklinde sağ baştan sayılır. 5. Rakamın denk geldiği kişi 5 demek yerine BOM! Der ve eliyle işaret ettiği kişi 6’dan devam eder. 7,8,9,BOM! Bu şekilde her bom diyen bir başkasını işaret ederse 5’in katlarına denk gelen kişi sürekli değişmiş olur. 5’in katlarında BOM demek yerine 5-10-15 gibi rakamları kullanan oyundan elenir.
Hedef 5:
iki kişi arasında oynanan bir zeka geliştirici oyundur. Hedef 5 oyununu bu isimle duymadıysanız Bingo ismiyle de duymuş olabilirsiniz. Genelde aynı mantık ile oynanan, piyasada birçok muadili bulunan bir oyun aslında. Genel 8×7’lik bir platform kullanılarak oynanan Hedef 5’in Hedef 4, Hedef 3 isimli benzer mantıktaki başka alternatifleri de vardır.
7×8’lik toplam 56 delik bulunan bir oyun platformu ve 28 adet kırmızı, 28 adet beyaz taş bulunur.
Her oyuncunun elinde 28’er adet pul(taş) bulunur. oyuncu tek bir pul olmak kaydıyla pulunu oyun platformundaki deliklerden birine bırakır. Oyunda amaç, yatay, dikey ya da çapraz olarak 5’li bir set oluşturmaktır. Çünkü siz her ne kadar 5’li seti oluşturmaya çalışsanız da rakibiniz de boş durmayacak ve sizi engelleyecektir.Oyundaki en önemli kural, oyunu ilk 5’liyi oluşturanın kazanmasıdır.
Oyunlarda çocuklarınıza eşlik edin ve oyun sırasında başarısını ona hatırlatarak onu motive edin. Zeka geliştirmeye yönelik oyunlarda çocuğunuza eşlik etmeniz, hem ona hem de size fayda sağlayacaktır. Motive etmek başarıyı artır AMA Beni Ödülle Cezalandırma Anne mesajını da unutmadan!

Son olarak, belirtmek istediğim, kutu oyunlarından cihazlardaki uygulama oyunlarına yönelimin artması. Malum, çocuklar için teknolojik gelişmelerle oyunlarda tablet ve pc lere girdi ve çocuklar bu cihazlarla oynamayı seviyorlar. Çağımızın getirdiği bu yeni otun alanları yasaklamak yerine kontrollü kullanımını sağlamak oldukça doğru bir hamle olacaktır.  MentalUP zeka geliştirici oyunlar, pedagojik ürün sertifikasına sahip  ve çocuk gelişim uzmanları tarafından tavsiye edilmektedir. Ben her iki çocuğum için de kullandım tavsiye ederim.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Gülcan Berber

Gülcan Berber

BT yönetici, Eğitmen